Wiele lat po tym, jak badania przeprowadzone przez NHS wykazały istnienie barier poznawczych w transporcie publicznym, organizacja Journey Alerts wzywa branżę do podjęcia działań

Z okazji Światowego Dnia Świadomości Dostępności platforma informacyjna Journey Alerts zwraca uwagę na doświadczenia osób z nieoczywistymi i złożonymi niepełnosprawnościami, które wciąż nie mają dostępu do transportu publicznego z powodu barier poznawczych i psychologicznych. Dane wskazują bowiem, że dostępne, spersonalizowane wskazówki dotyczące podróży mogą wyeliminować przeszkody, które sprawiają, że pasażerowie ci pozostają w domach.

Londyn, Wielka Brytania, 21 maja 2026 r. – Z okazji Światowego Dnia Świadomości Dostępności organizacja Journey Alerts opublikowała relacje uczestników programu badawczego finansowanego przez brytyjską służbę zdrowia (NHS), dotyczące barier, z jakimi borykają się osoby cierpiące na demencję w transporcie publicznym. Relacje te, zebrane podczas sześciu warsztatów z udziałem 30 osób z rozpoznaniem demencji, ich opiekunów, lekarzy oraz przedstawicieli przewoźników, opisują schemat zachowań charakteryzujący się strachem, dezorientacją i wycofaniem się z życia publicznego, który w znacznej mierze pozostawał pominięty w kolejnych rządowych strategiach dotyczących dostępności.

Tracey z Folkestone powiedziała badaczom: „Ogarnia mnie narastające uczucie paniki, że mogę przegapić swój przystanek albo że drzwi nagle się zamkną, zanim zdążę wysiąść”. Jean z Blackheath powiedziała: „Chciałabym jeździć pociągiem, ale wiem, że nie będę w stanie zapamiętać wszystkich etapów podróży, by odwiedzić wnuka. Teraz moja córka musi jechać trzy godziny, żeby mnie odebrać”.

Violet z Camden opisała, jak całkowicie unika podróżowania: „Proszenie o pomoc jest dla mnie stresujące i krępujące, więc wolę tego unikać. Nie widzę numeru autobusu ani dokąd jedzie. Zdarzyło mi się już wsiąść do niewłaściwego autobusu i wylądować wiele kilometrów od domu”.

Nie są to odosobnione przypadki. Badania przeprowadzone przez Mental Health Foundation, sfinansowane przez Motability Foundation, wykazały, że 20% dorosłych mieszkańców Wielkiej Brytanii ma trudności z zaplanowaniem podróży środkami transportu publicznego. Komisja Transportu brytyjskiego parlamentu ustaliła, że ponad połowa osób niepełnosprawnych zrezygnowała w ciągu ostatniego miesiąca z co najmniej jednej podróży, ponieważ spodziewała się napotkać trudności.

Raport ten ukazał się w momencie narastającej frustracji wśród działaczy na rzecz osób niepełnosprawnych i transportu. W marcu 2026 r. posłowie debatowali w Izbie Gmin nad dostępnością transportu, a członkowie Izby pytali, dlaczego w 2026 r. osoby niepełnosprawne wciąż walczą o integracyjną i dostępną sieć transportową. Zintegrowana strategia transportowa rządu, opublikowana w kwietniu 2026 r. pod tytułem „Better Connected”, została skrytykowana przez organizację Transport for All za oferowanie „pięknych słów” bez praktycznej drogi do pełnej dostępności. Plan działania „Accessible Railways Roadmap”, opublikowany wraz z ustawą o kolejach w listopadzie 2025 r., skupia się głównie na infrastrukturze fizycznej: windach, rampach, wejściach na poziom torysowy oraz projektowaniu stacji.

Dla osób, z którymi przeprowadzono wywiady w ramach niniejszego badania, przeszkodą nie jest brak rampy. Jest nią strach przed wsiadaniem do niewłaściwego pociągu, przeoczeniem przystanku, utknięciem w nieznanym miejscu bez jasnego planu dalszego działania lub zmierzeniem się z zakłóceniami w podróży, nie wiedząc, co robić. Są to problemy związane z brakiem informacji i wymagają one rozwiązań informacyjnych.

„Uczestnicy tego badania już wiele lat temu dokładnie powiedzieli nam, czego potrzebują” – mówi Alex Froom, dyrektor ds. strategii w Journey Alerts. „Nie prosili o nową aplikację ani skomplikowaną platformę. Chcieli, żeby ktoś jasno i spokojnie poinformował ich o tym, co się dzieje i co mają dalej robić. Skupianie się na infrastrukturze fizycznej jest ważne, ale rozwiązuje tylko część problemu. Dla osób cierpiących na demencję, lęki, zespół stresu pourazowego (PTSD), autyzm i inne niewidoczne schorzenia największą barierą w korzystaniu z transportu publicznego jest często strach przed tym, co może pójść nie tak – oraz brak informacji, jak sobie z tym poradzić, gdy tak się stanie”.

Usługa Journey Alerts zapewnia spersonalizowane, szczegółowe wskazówki dotyczące podróży za pośrednictwem WhatsApp, Messengera i SMS-ów – platform, z których korzysta już 90% dorosłych użytkowników internetu w Wielkiej Brytanii, jak wynika z raportu „Online Nations Report 2025” opracowanego przez Ofcom. Nie trzeba pobierać żadnej aplikacji, zakładać konta ani korzystać z danych komórkowych. Pasażerowie otrzymują proste instrukcje informujące, kiedy przygotować się do wysiadania, wskazówki w przypadku zakłóceń oraz aktualizacje w czasie rzeczywistym w momentach, kiedy najbardziej ich potrzebują.

Wyniki dotyczące utrzymania użytkowników platformy odzwierciedlają skuteczność tego podejścia. Podczas gdy tylko 23% pasażerów nadal korzysta z typowych aplikacji do planowania podróży, aż 98% osób nadal korzysta z aplikacji Journey Alerts. Osiem na dziesięciu użytkowników twierdzi, że podczas podróży odczuwa mniejszy stres, a 85% ocenia swoje podróże jako ogólnie lepsze.

Funkcja „Buddy” w aplikacji Journey Alert, opracowana we współpracy z Network Rail w ramach projektu Station Innovation Zone na stacji Bristol Temple Meads, rozwiązuje problem wywołujący stres, który wykracza poza samego pasażera. Funkcja „Buddy” automatycznie wysyła aktualizacje dotyczące podróży do wyznaczonej osoby opiekującej się pasażerem, rodzica lub członka rodziny, eliminując w ten sposób nieustanne, pełne niepokoju telefony z obu stron podczas podróży. Nie wymaga ona instalacji aplikacji i działa za pośrednictwem wiadomości SMS, co oznacza, że funkcjonuje nawet w obszarach o słabym zasięgu sieci.

Potrzebę posiadania narzędzia takiego jak Buddy ilustruje historia młodego dorosłego z autyzmem, który wracał na uniwersytet w Sheffield. Jego pociąg miał opóźnienie i doszło do zakłóceń w rozkładzie jazdy. Nie mając jasnych informacji o tym, co się dzieje ani co dalej robić, poczuł się przytłoczony. Wielokrotnie próbował skontaktować się z matką, aby wyjaśnić, gdzie się znajduje, ale bateria w telefonie się wyczerpała i w końcu utknął dalej na północy, będąc w stanie znacznego niepokoju. Operator pociągu w końcu zorganizował taksówkę, aby zabrała go do domu. Gdyby Buddy działał, jego matka otrzymywałaby automatyczne aktualizacje przez całą podróż, a oboje mieliby jaśniejszy obraz tego, gdzie się znajduje i co się dzieje – bez konieczności polegania na jego zdolności do spokojnej komunikacji w sytuacji stresowej.

Światowy Dzień Świadomości Dostępności przypada w trzeci czwartek maja każdego roku i ma na celu zachęcenie do dyskusji oraz podjęcia działań na rzecz dostępności cyfrowej i integracji ponad miliarda osób na całym świecie, które żyją z niepełnosprawnością lub upośledzeniem.

‍